زنگ سياه ساقه گندم wheat black stem rust
زنگ سياه ساقه يكي از بيماريهاي شناخته شده غلات است. تقريباً در تمامي مناطقي كه اين محصول كشت ميشوند وجود دارد. Puccinia graminis tritici گندم، پوكسينيا P. g. avenae يولاف، و گونه پوكسينيا P.g.secalis چاودار را آلوده ميكند. علائم بيماري بيشتر روي ساقه وغلاف برگها ظاهر ميشود پهنك برگ و خوشهها نيز ممكن است آلوده شوند. اسپور روي ميزبانهاي مختلف غلات توليد ميشود. يوريديوسپورها در داخل تاولها يوريديا توسعه يافته پس از مدتي اپيدرم را پاره كرده، تودهاي از اسپورهاي قهوهاي مايل به قرمز آشكار ميشوند. تاولهاي زنگ نواري بزرگتر است.
يوريديا بيضي شكل يا كشيده وبافت اپيدرم در اطراف آنها پاره شده است. تاولها ممكن است در هر دو سطح زيرين و رويي برگ ظاهر شوند. يوريديوسپورهاي P.graminis قهوهاي مايل به قرمز، تخم مرغي شكل، با زوايد خار مانند هستند. توليد اسپور تا زماني كه گياه به مرحله رسيدن نزديك ميشوند ادامه مييابد. با شروع مرحله رسيدن گياه توليد يوريديوسپور كاهش مييابد. در اين زمان تليوسپورها درون تليا كه در محل يوريديها در ساير قسمتها تشكيل ميشود، به وجود ميآيند. تليوسپورها دو سلولي، تقريباً سه گوش وبه رنگ قهوهاي تيره هستند. تليوسپور قسمتي از پايه خود را همراه داشته، داراي ديواره ضخيم است. سلول انتهايي گرد يا نسبتاً نوك دار است. تليوسپورها اغلب اپيدرم را پاره كرده از آن خارج ميشوند. در طول زمستان تليوسپورها در بافت گياهي باقي مانده يا ممكن است با توليد بازيديوسپور، به صورت اولين مرحله توليد مثل جنسي به سربرند. زرشك معمولي Berberis vulgaris گونههاي جنس ماهونيا Mahonia ميزبانهاي واسط براي Puccinia graminis هستند.
باد يوريديوسپورهاي زنگ سياه غلات را به مناطق دور دست منتقل ميكند. در طي دوره رشد گياهان ميزبان ، چرخههاي توليد يوريديا هر 14-21 روز تكرار شده، موجب پخش سريع بيماري در مناطق وسيع ميگردد. اين بيماري به همراه زنگ قهوهاي شديداً مورد توجه متخصصان بيماري شناسي گياهي، اصلاح نباتات وساير دانشمندان است. در گذشته پيدايش نژادهاي فيزيولوژيك جديد از طريق توليد مثل جنسي، روي ميزبان واسط، زرشك، باعث كاهش شديد محصول ميشد و كارايي ارقام مقاوم را كاهش ميداد . جود اپيدمي در مرحله سنبله مبارزه انجام شود.
کنترل زنگ سياه ساقه:
ريشه كني زرشك و كار حساب شده روي ارقام مقاوم ، از جمله عوامل مهم در افزايش پايداري مقاومت به زنگ ساقه و كاهش اپيدمي زنگهاست.
سايپروکونازول(آلتو) SL 10% نيم ليتر در هکتار
تبوکونازول(فوليکور) EW 25% يک ليتر درهکتار
فلوتريافول(ايمپکت) SC 12.5% يک ليتر در هکتار
پروپيکونازول(تيلت) EC 25% نيم ليتر درهکتار.
کنترل شيميايي به محض مشاهده اولين علائم کانون کوبي شود. درصورت وجود اپيدمي در مرحله سنبله مبارزه انجام شود.
زنگ سياه ساقه يكي از بيماريهاي شناخته شده غلات است. تقريباً در تمامي مناطقي كه اين محصول كشت ميشوند وجود دارد. Puccinia graminis tritici گندم، پوكسينيا P. g. avenae يولاف، و گونه پوكسينيا P.g.secalis چاودار را آلوده ميكند. علائم بيماري بيشتر روي ساقه وغلاف برگها ظاهر ميشود پهنك برگ و خوشهها نيز ممكن است آلوده شوند. اسپور روي ميزبانهاي مختلف غلات توليد ميشود. يوريديوسپورها در داخل تاولها يوريديا توسعه يافته پس از مدتي اپيدرم را پاره كرده، تودهاي از اسپورهاي قهوهاي مايل به قرمز آشكار ميشوند. تاولهاي زنگ نواري بزرگتر است.
يوريديا بيضي شكل يا كشيده وبافت اپيدرم در اطراف آنها پاره شده است. تاولها ممكن است در هر دو سطح زيرين و رويي برگ ظاهر شوند. يوريديوسپورهاي P.graminis قهوهاي مايل به قرمز، تخم مرغي شكل، با زوايد خار مانند هستند. توليد اسپور تا زماني كه گياه به مرحله رسيدن نزديك ميشوند ادامه مييابد. با شروع مرحله رسيدن گياه توليد يوريديوسپور كاهش مييابد. در اين زمان تليوسپورها درون تليا كه در محل يوريديها در ساير قسمتها تشكيل ميشود، به وجود ميآيند. تليوسپورها دو سلولي، تقريباً سه گوش وبه رنگ قهوهاي تيره هستند. تليوسپور قسمتي از پايه خود را همراه داشته، داراي ديواره ضخيم است. سلول انتهايي گرد يا نسبتاً نوك دار است. تليوسپورها اغلب اپيدرم را پاره كرده از آن خارج ميشوند. در طول زمستان تليوسپورها در بافت گياهي باقي مانده يا ممكن است با توليد بازيديوسپور، به صورت اولين مرحله توليد مثل جنسي به سربرند. زرشك معمولي Berberis vulgaris گونههاي جنس ماهونيا Mahonia ميزبانهاي واسط براي Puccinia graminis هستند.
باد يوريديوسپورهاي زنگ سياه غلات را به مناطق دور دست منتقل ميكند. در طي دوره رشد گياهان ميزبان ، چرخههاي توليد يوريديا هر 14-21 روز تكرار شده، موجب پخش سريع بيماري در مناطق وسيع ميگردد. اين بيماري به همراه زنگ قهوهاي شديداً مورد توجه متخصصان بيماري شناسي گياهي، اصلاح نباتات وساير دانشمندان است. در گذشته پيدايش نژادهاي فيزيولوژيك جديد از طريق توليد مثل جنسي، روي ميزبان واسط، زرشك، باعث كاهش شديد محصول ميشد و كارايي ارقام مقاوم را كاهش ميداد . جود اپيدمي در مرحله سنبله مبارزه انجام شود.
کنترل زنگ سياه ساقه:
ريشه كني زرشك و كار حساب شده روي ارقام مقاوم ، از جمله عوامل مهم در افزايش پايداري مقاومت به زنگ ساقه و كاهش اپيدمي زنگهاست.
سايپروکونازول(آلتو) SL 10% نيم ليتر در هکتار
تبوکونازول(فوليکور) EW 25% يک ليتر درهکتار
فلوتريافول(ايمپکت) SC 12.5% يک ليتر در هکتار
پروپيکونازول(تيلت) EC 25% نيم ليتر درهکتار.
کنترل شيميايي به محض مشاهده اولين علائم کانون کوبي شود. درصورت وجود اپيدمي در مرحله سنبله مبارزه انجام شود.
|
بيماري زنگ برگي( قهوهاي )جو Barley leaf rust   وجود اين بيماري به طور وسيع در بسياري از مناطق دنيا كه جو كاشته ميشود، گزارش شدهاست. قدرت بيماري زايي قارچ به جو و خويشاوندان نزديك آن محدود ميشود. بعضي از نژادهاي P.recondita نيز قادرند تا حدودي جو را آلوده كنند. يوريديهاي P.hordei كوچك بيضوي متمايل به گرد و زرد پرتقالي است. يوريديها منحصراً روي پهنك و غلاف برگها تشكيل ميشوند. يوريديوسپورها تخم مرغي مايل به كروي، زرد نسبتاً بزرگ با ابعاد 24-28*28-36 ميكرون هستند. پس از رسيدن گياه، تليا به رنگ قهوهاي تيره در بافت برگ تشكيل ميشود كه در ابتدا توسط اپيدرم پوشيده شده است. ميزبان واسط زنگ گياهي، اورنيتوگالوم آمبلاتوم Ornithogalum umbellatum در مناطق اروپا به عنوان يك منبع آلودگي مطرح است، اما در مناطق شمال آمريكا كه آلودگي وجود دارد، مشاهده نميشود؛ بنابراين به نظر نميرسد كه اين گياه نقش اساسي در بقاي قارچ و توليد نژادهاي فيزيولوژيك جديد داشته باشد. شرايط گرم و مرطوب براي رشد، توسعه و انتشار بيماري زنگ قهوهاي جو بسيار مناسب است . در مناطق معتدل يوريديهاي قارچ روي جوهايي كه در پاييز كاشته شدهاند، زمستانگذراني ميكنند. در حال حاضر استفاده از ارقام مقاوم، اقتصاديترين شيوه كنترل بيماري است | |
 |
بيماري زنگ نواري يا زنگ زرد گندم Wheat strip rust
زنگ زرد يا زنگ نواري(سرخو)Puccinia striiformis يكي از بيماريهاي مهم گندم و جو است و تا حدودي تريتيكاله و چاودار و بعضي از گرامينههاي ديگر را تحت تاثير قرار ميدهد. به نظر ميرسد يولاف نسبت به اين بيماري مصون باشد. تا كنون ميزبان واسطي براي آن شناخته نشده است. اين بيماري در درجه حرارت پايينتر از درجه حرارت مناسب براي توسعه زنگ ساقه و برگ صورت ميگيرد. يوريديها به صورت نوارها يا خطوط زرد باريك عمدتاً روي برگها و سنبلچهها تشكيل ميشوند. زماني كه خوشهها آلوده ميشوند تاولها در سطح داخلي پوشينهها و پوشينكها ظاهر شده، در بعضي مواقع دانههاي درحال تشكيل را مورد حمله قرار ميدهند. يوريديوسپورهاي دو سلولي ، به رنگ قهوهاي تيره و از نظر شكل و اندازه شبيه به P.recondita است. تليوسپورها نقش چنداني در چرخه زندگي قارچ ندارند. تلياها بر روي سطح غلاف وبرگ به صورت نوارهاي قهوهآي تيره كه به وسيله اپيدرم پوشيده شدهاند، به وجود ميآيند. در مناطقي كه درجه حرارت خيلي پايين نيست ، قارچ به صورت يوريديوسپور وميسليوم روي غلاتي كه در پاييز كشت شدهاند، زمستانگذراني ميكند. شيوع وتهاجم ثانوي در شرايط خنك بهار آغاز ميشود هستند.
کنترل زنگ زرد:
استفاده از ارقام مقاوم و یا متحمل در اولویت قرار دارد.
سایپروکونازول(آلتو) SL 10% نیم لیتر در هکتار
تبوکونازول(فولیکور) EW 25% یک لیتر درهکتار
فلوتریافول(ایمپکت) SC 12.5% یک لیتر در هکتار
پروپیکونازول(تیلت) EC 25% نیم لیتر درهکتار.
کنترل شیمیایی به محض مشاهده اولین علائم کانون کوبی شود. درصورت وجود اپیدمی در مرحله سنبله مبارزه انجام شود.
زنگ تاجي يولاف Crown rust
زنگ تاجي يك بيماري يولاف است كه توسط قارچي موسوم به Puccinia coronata ايجاد ميشود. صرف نظر از تعداد بسيار معدودي از گرامينهها، ساير غلات زراعي را مورد حمله قرار نميدهد. اين بيماري در هر جا كه يولاف كشت ميشود، شايع است. تنوع در نژادهاي فيزيولوژيك قارچ؛ بويژه مناطقي كه ميزبان واسط يعني سنجد تلخ Rhamnus cathartica و گونههاي مشابه آن وجود دارد، خيلي زياد است.
جوشهاي يوريديها غالباً در سطوح برگ توسعه مييابند؛ اما ممكن است در غلافهاي برگ وسنبلهها نيز ديده شوند. يوريديها به صورت تاولهاي كوچك و پراكنده و تخم مرغي شكل با يوريديوسپورهاي نارنجي رنگ ظاهر ميشوند. اپيدرم در نواحي اطراف تاولها مختصراً برآورده ميشود. يوريديوسپور كروي يا تخم مرغي، خاردار، به رنگ زرد نارنجي است. زماني كه رسيدن گياهان نزديك ميشوند، تلياها در برگها آلوده توسعه مييابند. جوشهاي تليا ممكن است به صورت خطوط سياه روشن در اطراف يوريديها رشد كنند، اما به وسيله اپيدرم پوشيده شوند. تليوسپورها از نظر شكل، از تليوسپورهاي گونههاي ديگر كاملاً مشخص هستند. نوك سلولهاي انتهايي تليوسپورها پهن و چندين برآمدگي روي آن وجود دارد كه به اسپور شكل تاج ميدهد. وجه تسميه قارچ نيز اسپورآن است.
قارچ در آب وهواي گرم با توليد مداوم يوريدسپور از فصلي به فصل ديگر منتقل ميشود. در مناطق خنكتر، بيماري به وسيله اسپورهايي كه توسط اسپورهايي كه توسط جريان باد از مناطق گرم حمل ميشوند. يا ايسيوسپورهايي كه روي سنجد تلخ تشكيل ميشوند، آغاز ميشود.
در بسياري از مناطق توليد يولاف مثل آفريقا، آمريكاي جنوبي و مكزيك، به تناسب پيدايش نژادهاي فيزيولوژيك جديد پاتوژن، اقدامات لازم جهت اصلاح ارقام مقالوم صورت نگرفته است؛ بنابراين توليد يولاف در اين مناطق به دليل خسارت زنگ تاجي، زنگ ساقه و ويروس كوتولگي زرد جو كاهش يافته است
زنگ زرد يا زنگ نواري(سرخو)Puccinia striiformis يكي از بيماريهاي مهم گندم و جو است و تا حدودي تريتيكاله و چاودار و بعضي از گرامينههاي ديگر را تحت تاثير قرار ميدهد. به نظر ميرسد يولاف نسبت به اين بيماري مصون باشد. تا كنون ميزبان واسطي براي آن شناخته نشده است. اين بيماري در درجه حرارت پايينتر از درجه حرارت مناسب براي توسعه زنگ ساقه و برگ صورت ميگيرد. يوريديها به صورت نوارها يا خطوط زرد باريك عمدتاً روي برگها و سنبلچهها تشكيل ميشوند. زماني كه خوشهها آلوده ميشوند تاولها در سطح داخلي پوشينهها و پوشينكها ظاهر شده، در بعضي مواقع دانههاي درحال تشكيل را مورد حمله قرار ميدهند. يوريديوسپورهاي دو سلولي ، به رنگ قهوهاي تيره و از نظر شكل و اندازه شبيه به P.recondita است. تليوسپورها نقش چنداني در چرخه زندگي قارچ ندارند. تلياها بر روي سطح غلاف وبرگ به صورت نوارهاي قهوهآي تيره كه به وسيله اپيدرم پوشيده شدهاند، به وجود ميآيند. در مناطقي كه درجه حرارت خيلي پايين نيست ، قارچ به صورت يوريديوسپور وميسليوم روي غلاتي كه در پاييز كشت شدهاند، زمستانگذراني ميكند. شيوع وتهاجم ثانوي در شرايط خنك بهار آغاز ميشود هستند.
کنترل زنگ زرد:
استفاده از ارقام مقاوم و یا متحمل در اولویت قرار دارد.
سایپروکونازول(آلتو) SL 10% نیم لیتر در هکتار
تبوکونازول(فولیکور) EW 25% یک لیتر درهکتار
فلوتریافول(ایمپکت) SC 12.5% یک لیتر در هکتار
پروپیکونازول(تیلت) EC 25% نیم لیتر درهکتار.
کنترل شیمیایی به محض مشاهده اولین علائم کانون کوبی شود. درصورت وجود اپیدمی در مرحله سنبله مبارزه انجام شود.
زنگ تاجي يولاف Crown rust
زنگ تاجي يك بيماري يولاف است كه توسط قارچي موسوم به Puccinia coronata ايجاد ميشود. صرف نظر از تعداد بسيار معدودي از گرامينهها، ساير غلات زراعي را مورد حمله قرار نميدهد. اين بيماري در هر جا كه يولاف كشت ميشود، شايع است. تنوع در نژادهاي فيزيولوژيك قارچ؛ بويژه مناطقي كه ميزبان واسط يعني سنجد تلخ Rhamnus cathartica و گونههاي مشابه آن وجود دارد، خيلي زياد است.
جوشهاي يوريديها غالباً در سطوح برگ توسعه مييابند؛ اما ممكن است در غلافهاي برگ وسنبلهها نيز ديده شوند. يوريديها به صورت تاولهاي كوچك و پراكنده و تخم مرغي شكل با يوريديوسپورهاي نارنجي رنگ ظاهر ميشوند. اپيدرم در نواحي اطراف تاولها مختصراً برآورده ميشود. يوريديوسپور كروي يا تخم مرغي، خاردار، به رنگ زرد نارنجي است. زماني كه رسيدن گياهان نزديك ميشوند، تلياها در برگها آلوده توسعه مييابند. جوشهاي تليا ممكن است به صورت خطوط سياه روشن در اطراف يوريديها رشد كنند، اما به وسيله اپيدرم پوشيده شوند. تليوسپورها از نظر شكل، از تليوسپورهاي گونههاي ديگر كاملاً مشخص هستند. نوك سلولهاي انتهايي تليوسپورها پهن و چندين برآمدگي روي آن وجود دارد كه به اسپور شكل تاج ميدهد. وجه تسميه قارچ نيز اسپورآن است.
قارچ در آب وهواي گرم با توليد مداوم يوريدسپور از فصلي به فصل ديگر منتقل ميشود. در مناطق خنكتر، بيماري به وسيله اسپورهايي كه توسط اسپورهايي كه توسط جريان باد از مناطق گرم حمل ميشوند. يا ايسيوسپورهايي كه روي سنجد تلخ تشكيل ميشوند، آغاز ميشود.
در بسياري از مناطق توليد يولاف مثل آفريقا، آمريكاي جنوبي و مكزيك، به تناسب پيدايش نژادهاي فيزيولوژيك جديد پاتوژن، اقدامات لازم جهت اصلاح ارقام مقالوم صورت نگرفته است؛ بنابراين توليد يولاف در اين مناطق به دليل خسارت زنگ تاجي، زنگ ساقه و ويروس كوتولگي زرد جو كاهش يافته است
کوتولگی زبر ذرت Maize Rough Dwarf virus
اولین بار در سال 1362 توسط دکتر ایزدپناه از فارس گزارش گردید. در سالهای اخیر بیماری در شهرستان مرودشت مشکل ساز شده است.
علائم بیماری در مزرعه عبارت است از کوتاه ماندن فاصله میان گره ها وکوتولگی شدید بوته ها، راست ایستادن برگها، وجود برجستگیها یا گالهای ریزی روی دمبرگ و در پشت برگ وهمچنین روی غلاف میوه، این برجستگیها به پشت برگ حالت زبری می دهد. گاهی برای تشخیص گالها نیاز به ذره بین می باشد. در برگهای جوان انتهائی ممکن است حالت رنگ پریدگی دیده شود.
عامل بیماری(MRDV) ویروسی از گروه Reoviridae که دارای دو لایه کاپسید می باشد. در طبیعت فقط زنجره Laodelphax striatellus به عنوان ناقل شناخته شده است.
کنترل:
1. تناوب زراعی که در این تناوب غلات باید حذف شود.
2. استفاده از علف کشها برای نابودی علفهای هرزی که ویروس در روی آنها زمستانگذرانی می کنند.
3. مبارزه با ناقل بوسیله حشره کشهای دیازینون و فوزالن
4. کاشت لاینهای متحمل اینبرید، هیبرید و واریته های مقاوم
اولین بار در سال 1362 توسط دکتر ایزدپناه از فارس گزارش گردید. در سالهای اخیر بیماری در شهرستان مرودشت مشکل ساز شده است.
علائم بیماری در مزرعه عبارت است از کوتاه ماندن فاصله میان گره ها وکوتولگی شدید بوته ها، راست ایستادن برگها، وجود برجستگیها یا گالهای ریزی روی دمبرگ و در پشت برگ وهمچنین روی غلاف میوه، این برجستگیها به پشت برگ حالت زبری می دهد. گاهی برای تشخیص گالها نیاز به ذره بین می باشد. در برگهای جوان انتهائی ممکن است حالت رنگ پریدگی دیده شود.
عامل بیماری(MRDV) ویروسی از گروه Reoviridae که دارای دو لایه کاپسید می باشد. در طبیعت فقط زنجره Laodelphax striatellus به عنوان ناقل شناخته شده است.
کنترل:
1. تناوب زراعی که در این تناوب غلات باید حذف شود.
2. استفاده از علف کشها برای نابودی علفهای هرزی که ویروس در روی آنها زمستانگذرانی می کنند.
3. مبارزه با ناقل بوسیله حشره کشهای دیازینون و فوزالن
4. کاشت لاینهای متحمل اینبرید، هیبرید و واریته های مقاوم
